Mua sách "LÀM MẸ RẤT VUI" ngay!
0-1 tuổi Baby Dinh dưỡng & Ăn uống

Chuẩn bị gì cho con ăn dặm

Nhân mùa Tết năm Covid thứ 1, mình lại phủi bụi blog 1 chút để chia sẻ thêm kinh nghiệm chuẩn bị ăn dặm cho con. Bài này chủ yếu trả lời 3 câu hỏi:
– Khi nào bắt đầu ăn dặm? Ăn dặm kiểu gì?
– Cần chuẩn bị “đạo cụ” gì?
– Lộ trình ăn & bú thế nào?

bạn nhỏ nhà mình những ngày đầu tập ăn BLW

1️. KHI NÀO BẮT ĐẦU ĂN DẶM & ĂN KIỂU GÌ?


Với thông tin cập nhật mới thì thời điểm phù hợp để cho bé có thể bắt đầu ăn dặm là trong khoảng 5-6 tháng, khi bé đã đạt được những khả năng sau:
✔ Có thể ngồi thẳng người, và GIỮ THẲNG CỔ. Vì ăn đúng cách là phải ngồi vào ghế ăn, cổ giữ thẳng khi nuốt, chứ không nên nằm lài lài ra nuốt vì rất dễ nghẹn, sặc vô đường thở.
✔ Bé biết tò mò nhìn ngắm mọi thứ xung quanh, đặc biệt tò mò háo hức khi nhìn thấy người lớn ăn.
✔ Bé không còn phản xạ thè lưỡi đẩy đồ ăn ra khỏi miệng (tongue thrust reflex) – đây là 1 phản xạ đặc biệt bé có từ khi mới sinh, phản xạ này giúp em bé tự động nhè dị vật trong miệng ra để tránh bị hóc nghẹn.
✔ Bé có vẻ thích thú khi được nếm thử thức ăn, có vẻ sẵn sàng muốn ăn thêm dù đã được bú no sữa
(Nguồn: Baby’s First Foods: How to Introduce Solids)
✅ DƯỚI 1 TUỔI SŨA VẪN LÀ NGUỒN DINH DƯỠNG CHÍNH, ăn là để tập kỹ năng và thói quen tốt cho bé. Nếu bé thấy ăn là một việc vui vẻ thì sau 1 tuổi bé sẽ có thái độ ăn tốt hơn.

✅ SAU 1 TUỔI ĂN LÀ CHÍNH, sữa là phụ. Sau 1 tuổi bé chỉ cần 400ml sữa / ngày là ổn, còn lại dinh dưỡng đến từ thức ăn. Nếu bé lớn rồi mà vẫn phụ thuộc quá nhiều vào sữa thì sẽ có nhiều nguy cơ mất cân bằng dinh dưỡng, dẫn đến thiếu máu do thiếu sắt.

Hiện tại có 3 trường phái (kiểu / style) ăn dặm chính:


🔺 Ăn dặm truyền thống: ngày 3 bát cháo / bột thập cẩm xay nhuyễn 😛 (mình không có kinh nghiệm hihi)

🔺 Ăn dặm kiểu Nhật: bắt đầu bằng đồ nghiền nguyễn, tăng dần độ thô / lợn cợn lên mỗi 2 tháng một. Mỗi món mỗi vị để 1 chén riêng biệt, không trộn lẫn đồ ăn vào nhau. Mục đích cuối cùng là đến 1 tuổi bé ăn được đồ thô, biết nhai nuốt hoàn chỉnh như người lớn. Nhược điểm của kiểu này theo mình thấy đoạn chế biến hơi cầu kỳ chút, nhưng nếu mẹ siêng và enjoy nấu đẹp bày đẹp thì không vấn đề. Với kiểu này bé có thể bắt đầu ăn từ sau 5 tháng, vì bắt đầu với đồ nát trước.

photo: Internet

🔺 Ăn dặm Bé chỉ huy / Baby Led Weaning (BLW): bắt đầu ăn bằng việc ăn thô, đồ ăn được chế biến theo kích thước finger food, bé tự cầm trong tay và đưa đồ ăn vào miệng, tập nhai ngay từ ngày đầu tập ăn. Ngay cả khi bé không có cái răng nào, vẫn có thể nhai được. Đồ ăn được hấp mềm ở mức độ: mẹ dùng 2 đầu ngón tay bấm đồ ăn nát được, là lợi của bé có thể tự nghiền nát được. Lộ trình của kiểu ăn này là: CON HỌC KỸ NĂNG TRƯỚC – ĐỒ ĂN VÀO BỤNG SAU. Kỹ năng học được là gì: biết cầm đồ ăn tự đút chính xác vô miệng (sau này nâng cấp lên là biết cầm muỗng / nĩa đưa vô miệng) – biết nhai thuần thục – biết nuốt sau khi nhai xong, biết nhả ra nếu không thích nuốt :)) con mình đến gần 2 tuổi là biết ăn cherry, cam, quýt nhả hột ra rồi.

🔺 Ngoài ra, còn 1 kiểu nữa là “ăn dặm kiểu mẹ” 🙂 tuỳ mẹ thấy thế nào tiện nhất cho mẹ, cho con, cho cả nhà và con hợp tác tốt, học kỹ năng ăn uống tốt là OK. Quan điểm của mình trong việc nuôi con là: “nếu mẹ thấy OK là OK. Còn nếu mẹ thấy không OK, không chấp nhận được tình trạng như vậy – thì mình tìm cách sửa”

Cả 2 bạn nhỏ con mình đều ăn kiểu BLW: 1 post riêng chia sẻ kinh nghiệm BLW. Với kiểu này, sớm nhất là 6 tháng mới nên cho bé ăn. Theo quan sát riêng của mình thì trộm vía các bé theo BLW từ đầu, đến tầm gần 1 tuổi là ăn như hùm như hổ, ăn cả thế giới đó nha các mẹ 😅 (hơi đau ví)

Thông tin mình đọc được là khi tròn 6 tháng thì hệ tiêu hoá mới phát triển hoàn thiện nhất để bắt đầu tiêu hoá và xử lý thức ăn. Nhất là cho ăn kiểu BLW thì bé cần ngồi thẳng, cổ vững, ngồi trên ghế ăn để có thể nhai nuốt dc đồ ăn chứ ko phải nằm lài lài nuốt bột hay cháo. Còn nếu các mẹ “mót” quá 😛 thì tầm 5 tháng hơn có thể cho ăn, nhưng từ 5 tháng thì chỉ có thể ăn đồ nát đút thìa như ăn kiểu nhật hoặc kiểu truyền thống thôi

(*) Nếu em bé không có bất kỳ nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt nào, vẫn uống sữa tốt, vẫn lên cân tốt thì không cần cho ăn sớm làm gì. Trừ khi có chỉ định của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trong trường hợp bé dị ứng sữa nặng, suy dinh dưỡng nặng, không hấp thụ sữa, thì cần nghe theo ý kiến chuyên gia cho từng trường hợp.

2. CẦN CHUẨN BỊ NHỮNG GÌ?

Tuỳ theo điều kiện và hoàn cảnh mỗi nhà để các mẹ chuẩn bị, riêng mình thì thấy cần thiết có những món sau:
🔺 Sách hướng dẫn ăn dặm: quan điểm của mình là cần nghiên cứu đủ và kỹ trước khi quyết định làm mọi việc. Mình tự quyết định chăm con, nuôi dạy con theo cách của mình nên mình rất quan trọng việc đọc và tìm hiểu. Nếu không có thời gian đọc sách thì cần đọc các nguồn thông tin đáng tin cậy trên mạng.
Hướng dẫn ADKN: dù con mình ăn BLW nhưng mình vẫn tham khảo thêm 2 quyển này, họ có công thức nhiều món hay ho lắm, khi nào hết idea có thể mở ra dùng.

Hướng dẫn BLW: kiểu BLW thật sự cần được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi thực hành, đặc biệt nếu mẹ không ở nhà trực tiếp cho ăn, mà nhờ bà hoặc vú nuôi lớn tuổi chăm thì hơi khó vì các bà sợ cháu hóc và không nhai được. Ngoài ra, thời gian đầu ăn BLW các bé chưa ăn nhiều mà “nghịch” là chính, vứt bỏ cũng nhiều, không đong được lượng ăn, nên có thể khiến người cho bé ăn sốt ruột vì thấy không ăn được bao nhiêu. Mình có viết bài: Các lưu ý khi cho con ăn BLW

🔺 Ghế ăn: giờ ăn là ngồi vào ghế ăn, ngay ngắn. Đeo yếm ăn, đồ ăn bày ra trước mặt, và tập trung ăn. Không tivi, không ipad, không đồ chơi. Bữa ăn kéo dài trong 20-30′ max. Nếu không ăn hoặc không hợp tác nữa thì mẹ vui vẻ cho em ra, không than phiền – không càm ràm – không la mắng. Em có cả đời để ăn, nên em vui tính bỏ 1 bữa không sao cả, mẹ nha 😊

✅ Tiêu chí chọn ghế ăn của mình là:- có thể bê nguyên cái ghế đi rửa dễ dàng- có dây đeo an toàn (seatbelt) – bé lớn chút hiếu động sẽ trèo lên ghế, nguy hiểm- có mâm đằng trước- ghế cao hay ghế thấp, tầm bao nhiêu tiền thì tuỳ hoàn cảnh mỗi nhà

🔺Dụng cụ chế biến: mấy món này thì vô chừng, tuỳ điều kiện và ngân sách của từng nhà- Một bộ dao & thớt riêng chế biến cho bé: để vệ sinh và tránh nhiễm khuẩn.

– Nồi & chảo size nhỏ xíu để nấu canh, soup, chiên trứng, xào mì- Máy chế biến ăn dặm (thường có 2 chức năng Xay & Hấp): với kinh nghiệm thực tế của mình thì thấy nồi hấp luôn luôn cần, còn cối xay thì nếu theo cách ADKN thì sẽ cần dùng nhiều, rất nhiều. Còn ăn kiểu BLW thì chả mấy khi xay. Mình dùng máy Babymoov Nutri baby 5-in-1

– Nếu ADKN thì còn cần thêm đồ nấu cháo, chày nghiền thức ăn, rây, khay trữ đông… các mẹ xem trong sách hướng dẫn có đủ nhé.

– Nếu ăn BLW thì mình thấy cũng không cần mua nhiều lắm, vì đồ ăn bày lên mâm của ghế ăn rồi, giai đoạn đầu con bốc trực tiếp, đồ ăn thì chế biến cơ bản: hấp, luộc, xào.
– Muỗng, nĩa, chén đựng thức ăn – cần đọc kỹ xem loại nào chịu nhiệt cao, loại nào có thể bỏ vào lò vi sóng. Mình thì thích bộ chén có đế có thể dính hít lên bàn của Munchkin để đựng canh soup, khi ăn lỡ con có quơ tay vào không bị đổ.

🔺Bình uống nước: con sẽ cần uống nước khi con bắt đầu ăn. Nên cầu đầu tư bình / li uống nước cho con nha các mẹ.
Con mình thì lười uống nước lắm nên mình mua cả đống bình bày ra như đồ chơi, để dụ bạn ấy uống được nhiều, đôi khi đi học còn để quên bình ở lớp nữa. Tổng lượng dung dịch cần cho bé trong 1 ngày (bao gồm sữa, nước lọc, canh soup, nước từ trái cây rau củ) = 100ml/1kg cân nặng (cho trẻ dưới 10kg), thêm 50ml/1kg cân nặng cho 10 kg tiếp theo. (source)

Khi bé mới tập uống bằng ống hút, mình cực kỳ thích cái li tập uống này của Richell: trên nắp có nút push, lúc đầu mình nhấn nhẹ vô nút push đó là nước dâng lên cao trong ống hút, con mút cái nhẹ là nước vô miệng, con sẽ học được cách hút ống hút rất nhanh. Còn nếu không mua được li này thì mẹ cho nước vào bịch nilong kèm ống hút, mẹ bóp nhẹ ngoài bịch là nước cũng dâng lên trong ống hút cho con hút được.

Ngoài ra mình recommend các bình sau:
✔ Bình avent quốc dân: được quảng cáo là hỗ trợ nha chu – răng lợi cho bé. Riêng mình thấy bình này hút khá khó lên, nhưng có lẽ phù hợp cho bé nhỏ, hút lên ít nước thì sẽ không bị sặc.

✔ Li Munchkin: Li này giúp bé tập uống nước từ trong li, không phải uống ống hút. Và rất hay ở cái nắp là có dốc ngược lên cũng không bị đổ nước ra ngoài.

✔ Bộ bình Richell: Có li tập uống như mình đã nói ở trên, và 1 bình nước ống hút dễ thương tiện dụng, dễ mút lên nhiều nước hơn bình Avent.

🔺Túi nhai chống hóc Kidsme: để con có thể ăn được các loại trái cây có múi có hột (cam, quýt), hoặc dễ hóc (cherry, berries, nho…)

3️⃣ LỘ TRÌNH ĂN & BÚ TRONG 1 NGÀY?


Ở mục này thì mình xin nói trước, con mình theo lịch sinh hoạt EASY, từ lịch bú đến lịch ăn, ăn theo phương pháp BLW từ 6 tháng, nên mình chia sẻ lịch cho các mẹ tham khảo và cân nhắc nhé.

✅ Lộ trình từng tháng:
– 6-7M: ngày ăn 1 bữa trưa: rau củ (măng tây, cà rốt, su su su hào, bông cải..), trái cây các loại, tinh bột (khoai, nui, cơm nắm, bánh mì..)
– 8-10M: ngày 2 bữa trưa & chiều, bắt đầu giới thiệu thêm chất đạm (cá đồng, thịt gà heo)
– 11-12M: ngày 3 bữa, thêm bữa sáng, cho test thêm đồ biển, thịt bò – vì con mình cơ địa dị ứng

✅ Lịch sinh hoạt bú & ăn mỗi ngày:
🔆 6 – 7M: Ăn BLW 1 bữa
– sáng dậy bú, chơi
– nap 1, dậy bú, nghỉ 40-50 phút để chuẩn bị ăn
– 10.30 -11AM ăn trưa
– tắm cho sạch – vì ăn BLW khá bẩn :))
– nap 2, dậy bú – có thể cho ăn thêm snack như các loại bánh ăn dặm healthy, hoặc sữa chua phô mai váng sữa.. (con mình thì không ăn vì bị dị ứng sữa)
– 6PM: bú trước khi ngủ & ngủ đêm (6.45-7pm)

🔆 8 – 10M: Ăn BLW 2 bữa
– sáng dậy bú, chơi- nap 1, dậy bú, nghỉ 40-50 phút để chuẩn bị ăn
– 10.30 -11AM ăn trưa
– tắm cho sạch
– nap 2: dậy bú, có thể cho ăn thêm chút healthy snack
– 4.40 – 5PM: ăn chiều
– 6PM: bú trước khi ngủ & ngủ đêm (6.45-7pm)

🔆 11M trở đi: Ăn BLW 3 bữa
– sáng dậy bú, chơi- 7.45 – 8: ăn sáng
– nap 1, dậy, chơi, chuẩn bị ăn trưa
– 11AM ăn trưa
– tắm cho sạch
– nap 2: dậy bú, có thể cho ăn thêm healthy snack
– 4.40 – 5PM: ăn chiều
– 6PM: bú trước khi ngủ & ngủ đêm (6.45-7g)

Bài sau: Các lưu ý khi cho bé ăn BLW

– – – – –
Tu-Anh Nguyen

HeartWise® Parent Coach
Certified Positive Discipline Parent Educator
www.happyparenting.vn

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết cùng chuyên mục