Mua sách "HIỂU CON ĐỂ DẠY CON TÍCH CỰC"
0-1 tuổi Baby 1-3 tuổi Toddler Dạy con Tích cực

Dạy con giao tiếp và ngôn ngữ ngay từ khi con chưa biết nói

Sự phát triển về ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp của trẻ trong 3 năm đầu đời diễn ra với một tốc độ “vũ bão”. Khi con có khả năng giao tiếp hiệu quả, con có thể nói cho bố mẹ biết con muốn gì, bố mẹ sẽ hiểu con đang cảm thấy thế nào, đó cũng là một trong những lí do vì sao sau 3 tuổi, những cơn ăn vạ và chướng tính của con bắt đầu giảm đi đáng kể. 

Các mốc phát triển phổ biến về khả năng giao tiếp trong 2 năm đầu đời (*)

  • 2 – 4 THÁNG TUỔI: Ê a, tạo ra các âm thanh từ nguyên âm (o, u, e, a, i) 
  • 4 THÁNG TUỔI: Thể hiện sự quan sát chú ý vào người lớn khi được cùng chơi các trò tương tác như đập tay hoặc ú oà 
  • 6 THÁNG TUỔI: Bắt đầu bập bẹ, tạo ra các âm thanh từ phụ âm (b, p, d, m). Thể hiện phản ứng với một số từ quen thuộc (ví dụ như Sữa, Măm măm…) 
  • 8 – 12 THÁNG TUỔI: Chủ động thể hiện sự chú ý đến những người thân hay trò chuyện cùng con. Biết tương tác và chơi cùng người đối diện một số trò đơn giản. Biết dùng ngôn ngữ cơ thể để giao tiếp như: chỉ ngón tay, lắc đầu, thể hiện sự hài lòng hoặc khó chịu. 
  • 12 – 18 THÁNG TUỔI: Tập nói và biết sử dụng một vài từ đúng cách, tuy có thể còn nói ngọng. Tốc độ am hiểu từ vựng và lời nói của người lớn tăng rõ rệt. Biết lặp lại từ của người lớn nói, nói từng từ một. 
  • 18 – 24 THÁNG TUỔI: Vốn từ vựng có thể phát triển nhanh từ 50 đến 200 từ. Nói hai từ một lần, và tăng dần lên thành 3-4 từ.

(*) Lưu ý, mỗi trẻ có một tốc độ phát triển riêng biệt và không giống nhau. Phụ huynh đừng nên so sánh con mình với “con nhà người ta”, mà hãy so sánh tự thay đổi và phát triển của chính con qua từng giai đoạn.

Hỗ trợ con phát triển kỹ năng ngôn ngữ 

Trong suốt 1 năm đầu đời, trẻ giao tiếp theo cách “offline” – âm thầm tiếp nhận và thẩm thấu ngôn ngữ từ môi trường xung quanh. Hãy giao tiếp với trẻ bằng ngôn ngữ chính thống: “Sữa”, thay vì “Chữa”, để trẻ xây dựng được nền tảng từ ngữ chuẩn mực, giảm thiểu việc nói ngọng. Khi giao tiếp với trẻ nhỏ, có thể sử dụng âm điệu trầm bổng, giọng hơi cao một chút, cùng cử chỉ hình thể để thu hút sự tập trung của con

– Trò chuyện và trả lời mỗi khi con ê a, bập bẹ bằng ngữ điệu và từ ngữ: con sẽ cảm thấy được khuyến khích để trải nghiệm với âm thanh, tạo tiền đề cho việc hình thành những từ vựng đầu tiên. Con sẽ hình thành được khái niệm đầu tiên về giao tiếp: một người nói, người đối diện sẽ lắng nghe và phản hồi, luân phiên qua lại.

– Phản hồi mỗi khi con thể hiện sự chú ý hoặc chỉ trỏ vào đâu đó: khi cha mẹ gọi tên, miêu tả các đồ vật, sự việc mà con đang tập trung chú ý vào, vốn từ vựng của con sẽ được thu nạp và phát triển nhanh chóng.

– Chơi các trò chơi tương tác với con như ú oà hoặc đập tay: con sẽ được trải nghiệm cách tương tác luân phiên, chờ đến lượt, tương tự như việc thực hành giao tiếp có một người nói và một người nghe, chờ đợi đến lượt mình để nói.

– Thu hút con cùng tham gia vào việc hội thoại, trò chuyện khi thích hợp: hỏi ý kiến con, ghi nhận câu trả lời hoặc suy nghĩ, ý định của con. Việc này sẽ hỗ trợ rất tốt cho khả năng giao tiếp và kết quả học tập của con trong tương lai.

– Đọc sách thật nhiều cùng con, trò chuyện với con về các chủ đề trong sách: con sẽ được trải nghiệm nhiều khía cạnh của ngôn ngữ như từ vựng, ngữ pháp, hội thoại, cấu trúc kể câu chuyện, chữ viết, thông tin của đồ vật, người, con thú, …

Việc phát triển ngôn ngữ ở trẻ em gái sẽ nhanh hơn trẻ em trai một chút, trẻ có tính khí nhút nhát cũng thường chậm nói hơn so với trẻ năng động, hướng ngoại. Việc tương tác trực tiếp với người lớn sẽ giúp con phát triển ngôn ngữ hiệu quả hơn so với việc tương tác với các thiết bị điện tử.

Parent Coach Tú Anh Nguyễn

Trả lời

Bài viết cùng chuyên mục