TRIPLE P - Chương trình Nuôi dạy con Tích cực: HỌC TRẢI NGHIỆM MIỄN PHÍ
Dạy con Tích cực Sức khỏe & Tâm lý

Đừng làm tổn thương tâm lý con trẻ bằng lời nói

Theo WHO, cứ mỗi 4 trẻ em trong độ tuổi 2-4, có đến gần 3 trẻ đã trải qua và chịu đựng việc bị bạo hành hoặc ngược đãi về thể chất hoặc tinh thần, với các mức độ từ nhẹ đến nặng. 

Bạo hành và ngược đãi trẻ em là một vấn nạn nghiêm trọng xảy ra ở khắp mọi nơi. Trẻ có thể bị hành hạ về thể xác, bị bỏ rơi và không được đáp ứng các nhu cầu sinh tồn căn bản nhất, bị lạm dụng tình dục… Trong tất cả các hình thức ngược đãi trẻ em, vấn đề bạo hành tinh thần trẻ là khó được nhận biết nhất, mà hậu quả để lại thường nặng nề, kéo dài và ảnh hưởng rất nhiều đến chất lượng cuộc sống và sức khỏe tinh thần của cá nhân đó khi trưởng thành.

Rất nhiều cha mẹ vô tình gây tổn hại tinh thần con mà không hay biết

Có những câu nói mà cha mẹ thường xuyên nói ra, nhưng lại vô tình gây tổn hại tinh thần con trẻ.Những trường hợp thường gặp là:

Một người mẹ cố gắng dạy con không nói dối, nhưng khi nuông chiều theo ý con lại dặn dò: “Con đừng nói với bố là mẹ mua cái này cho con đấy nhé!”

Một người cha thường chê trách con rằng: “Bố không hiểu nuôi con ăn học bao lâu nay rồi con làm cái trò gì ở trường mà điểm số dốt nát thế này. Ngày xưa bằng tuổi con, bố vừa phải học vừa phải làm bao nhiêu là việc, có sung sướng như con bây giờ đâu mà bố vẫn có ý thức học hành tốt”. Câu nói này chỉ truyền tải được duy nhất một thông điệp đến đứa trẻ là: “Vì sao con bất tài dốt nát thế?”

Những lời nói chì chiết, chua cay, mỉa mai, chê bai từ khả năng đến ngoại hình và những ngôn từ xúc phạm cũng là bạo hành tinh thần trẻ nhỏ. Những lời nặng nề sau hẳn là không hiếm gặp ở nhiều gia đình:

  • “Có phải là con bố mẹ không mà mũi tẹt, da đen, mắt hí thế kia?”
  • “Sao mà lì như trâu, khó bảo vậy? Sao không ngoan như anh / chị mày?”
  • “Ăn gì mà học ngu như bò thế, dạy mãi không hiểu?”
  • “Việc có một tí thế mà làm cũng không nên thân, đồ vô dụng!”
  • “Con mà không nghe lời, mẹ sẽ không thương con nữa”

Chuyện gì sẽ xảy ra khi con trẻ bị tổn thương tâm lý?

Với người lớn, những lời nói trên có thể chỉ mang ý nghĩa giải tỏa nóng giận tức thời, hoặc một lời dọa dẫm khi quá bế tắc với con. Nhưng với con, những câu nói này sẽ được in đậm trong tâm trí non nớt ấy.

Trẻ em nghe và tiếp nhận mọi lời nói và hành động của người khác về bản thân chúng. Người lớn đối xử như thế nào, thì chúng sẽ tự đúc kết và đặt ra giá trị của bản thân ở mức đó. 

Trẻ em có một nhu cầu tâm lý bức thiết luôn cần được thoả mãn, đó là nhu cầu được yêu thương và biết mình luôn có một vị trí quan trọng đối với bố mẹ. Nỗi sợ kinh khủng nhất của con là sợ bố mẹ không còn thương yêu mình. Việc sử dụng những câu dọa “không yêu con nữa”“bỏ con đi luôn”của bố mẹ để khiến con làm theo ý mình chính là tấn công vào điểm yếu nhất, thao túng nỗi sợ của con để chứng tỏ quyền lực của bố mẹ. Con sẽ hình thành nên suy nghĩ là Mình phải phục tùng theo lời bố mẹ để luôn được thương yêu.” Từ đó, trẻ có thể lớn lên trở thành người yếu đuối, nhu nhược, luôn quỵ lụy để mong giữ được tình cảm và sự ưu ái của người khác.

Khi lớn lên cùng những tổn thương tinh thần kéo dài, trẻ sẽ trở thành người tự tin, rụt rè, không bao giờ cảm thấy tốt đẹp về chính bản thân mình, luôn sống trong lo sợ rằng người khác sẽ chê bai, dè bỉu mình. Một số khác sẽ luôn có vấn đề trong việc tin tưởng người khác, thờ ơ lãnh đạm, hoặc luôn có thái độ tiêu cực, bi quan với cuộc đời.

Hãy nuôi dạy con theo khoa học bằng cả sự Tôn trọng và tình Yêu thương đúng cách

Là một Chuyên gia đào tạo phụ huynh về Dạy con Tích cực (Certified Positive Discipline Parent Educator), có 2 điều tôi muốn chia sẻ để phụ huynh nghĩ đến:

1. TÔN TRỌNG: 

+ Hãy tôn trọng con như bạn tôn trọng tất cả mọi người lớn xung quanh. Bạn có sẵn sàng nổi cơn thịnh nộ, trút giận lên một người lớn khác, đồng nghiệp, họ hàng không, hay với người lớn khác, bạn sẽ cố kìm nén lại? 

+ Hãy đối xử với con như một người có đầy đủ cảm xúc và suy nghĩ. Đừng nghĩ: “Con còn nhỏ nên không biết gì đâu”. Thật ra, con cảm nhận được mọi điều. Duy chỉ có 1 điều là con chưa thể trìnhbày rành mạch, lập luận rõ ràng những gì con đang nghĩ trong đầu thôi. 

+ Khi bạn luôn có suy nghĩ trong đầu rằng “Mình phải Tôn Trọng con”, vô hình chung phản xạ trút giận lên con sẽ được giảm đáng kể.

2. YÊU THƯƠNG đúng cách:

Bất cứ khi nào bạn muốn truyền tải một thông điệp gì với con, hãy tự hỏi bản thân: 

+ Con cảm nhận được gì qua câu nói này? 

+ Câu nói này sẽ làm con cảm thấy tốt hơn hay tệ hơn về bản thân con?

+ Con có cảm thấy được yêu thương không?

+ Con có học được kinh nghiệm hay kỹ năng sống tốt hơn không? 

Hi vọng những gợi ý trên sẽ giúp các phụ huynh có những suy nghĩ tích cực hơn, có khả năng kìm chế bản thân tốt hơn để việc giao tiếp và mối quan hệ giữa bố mẹ và con cái luôn vui vẻ, hạnh phúc và tích cực.

Parent Coach Tú Anh Nguyễn

Nguồn tham khảo: 

Child maltreatment. (2020, June 8). Retrieved November 10, 2020, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment

Crosson-Tower, C. (2014). Understanding child abuse and neglect. Boston: Pearson Education.

Trả lời

Bài viết cùng chuyên mục