Home / Từ 0 đến 1 tuổi / Em bé 12-15 tháng có HƯ không?

Em bé 12-15 tháng có HƯ không?

Giai đoạn 9-15 tháng, con thường bắt đầu phát triển những hành động làm cho cha mẹ bối rối và bất ngờ. Mình hay nhận được tin nhắn của các mẹ nói là: “Con em, 10-11-12 tháng, bắt đầu hư rồi chị ạ! Ghê gớm lắm…”

Không, các mẹ ơi, hư là hư thế nào được? Tầm này tự nhiên mà sinh hư được à? Không có đâu!!! (Chú thích, một em bé sơ sinh khi chào đời chắc chắn có những đặc điểm tính khí riêng biệt. Có em bé dễ tính, có thể có em bé khó tính, nhưng chắc chắn trong các đặc điểm tính khí không phân ra “hư” vs. “ngoan”.)

 

 

Bố mẹ có biết, trong 1,5 năm đầu đời, em bé của chúng ta thay đổi và phát triển với một tốc độ vô cùng “vũ bão”? Từ giai đoạn nằm ngửa, đến khi con biết lật, biết ngồi, biết bò, trườn, và đi… đó là những kỹ năng vượt bậc, vài tháng lại thay đổi một lần, khiến cho sự nhận thức và liên hệ của trẻ về thế giới xung quanh liên tục biến chuyển và tiến hóa không ngừng.

Mới ngày hôm trước, khi con chỉ nằm ngửa, con nhìn mọi thứ hầu như ở phương nằm ngang, con nhìn thấy nhiều nhất có lẽ là cái … nọng cằm và cái lỗ mũi của mẹ 🙂 bỗng dưng đến một ngày con lật lẫy thuần thục, rồi ngồi lên vững chãi, con nhìn được xa hơn và rõ hơn, thì con sẽ thấy được “Ô, cái thế giới này có nhiều thứ quá vậy ta? Cái xa xa đen đen to to trên kệ phát ra âm thanh hình ảnh nhảy múa kia là cái gì? Cái trên nóc tủ kia là cái gì? Cái ở cạnh chỗ mình nằm là cái gì?” vv.. Giai đoạn 6 tháng đầu, người lớn bế con đi đến đâu, thì trải nghiệm của con mở ra đến đấy.

Trong khoảng 6 tháng đầu đời, hầu như các em bé sơ sinh không gây ra nhiều rắc rối cho người lớn, vì con vẫn chỉ “yên vị” ở một chỗ, chưa có khả năng di chuyển, nên người lớn có thể “kiểm soát” giới hạn của con khá tốt. Bắt đầu đến giai đoạn sau, khi con có thể tự di chuyển bằng cách bò, trườn, dò dẫm, và đi vững chãi… thì bố mẹ ạ, lúc này chúng ta không thể hoàn toàn kiểm soát được con nữa rồi.

Khi con bỗng nhận ra rằng: “À ha, mình không còn phải phụ thuộc vào ông / bà / bố / mẹ để di chuyển nữa. Bây giờ, mình hoàn toàn có thể tự “lê” thân đến bất cứ chỗ nào mình muốn rồi , ờ mây zing gút chóp mình ơi” 🙂. Thế là bố mẹ có biết, cả cái thế giới này, bỗng chốc trở thành một phòng thí nghiệm khổng lồ, một khu rừng thám hiểm thần tiên của con. Cái gì con cũng muốn sờ, muốn mó, muốn nắm, muốn cho cả vào miệng. Tại vì, cái gì cũng hấp dẫn với con hết.

Tất cả mọi thứ, ĐỀU LÀ MỚI MẺ. Từ cây tăm, con kiến, tới cái bình hoa, cái chung nước cúng bàn thờ ông địa… con sẽ muốn học hỏi và khám phá không từ món gì.

 

Kế đến, khi con vô tình làm được vài việc như đẩy, ném, đập, quăng… mà chính con còn chưa biết vì sao khi mình làm như thế này thì quả bóng, món đồ nó lại di chuyển như thế kia, và con cứ muốn lặp đi lặp lại động tác đó để thử nghiệm… thì vô tình con lại nhận được những phản hồi khó hiểu từ người lớn.

Việc con ném một quả bóng khi ngồi trong thảm chơi, thay ném miếng rau củ khi ngồi trên ghế ăn, ban đầu với con đó là một động tác ném. Việc con đổ hộp đồ chơi ra sàn nhà, hay đổ đồ ăn ra bàn, thì đó cũng là một động tác đổ. Nếu con chỉ đang bắt đầu thử một kỹ năng sử dụng đôi tay, thì có phải là con “hư” không ạ?

Nếu con nhận được sự phản hồi không nhất quán cho cùng một hành động: có lúc con được rất nhiều sự hô hào, cổ vũ, hoặc hùa vào cuộc vui; có lúc thì lại bị kết tội “hư đốn”, thậm chí bị la mắng, đánh vào tay hoặc bắt phạt… thì quả là khó hiểu cho một em bé dưới 1 tuổi: “Vì sao khi mình làm cùng một việc, có khi người lớn rất vui vẻ và khi khác lại rất cáu giận?”

Người lớn có thể vô tình nhìn nhận sai “mục đích” của trẻ, từ đó có cách phản hồi không phù hợp. Dần dà, trẻ lại tự “học” và “đúc kết” được rằng: “À, mỗi lần muốn làm cho người lớn thay đổi thái độ với mình, muốn người lớn xông vào đôi co, hay lăng xăng chú ý đến mình nhiều hơn, thì mình nên lặp đi lặp lại hành động này.”

Những em bé của chúng ta lớn nhanh lắm, thay đổi liên tục không ngừng, cứ mỗi khi người lớn nghĩ rằng: “À, mình nắm thóp được “nó” rồi, chiêu này mình có cách xử lý rồi” là y như rằng con người tí hon ấy lại chuyển qua một giai đoạn phát triển – học hỏi – thử nghiệm mới. Người lớn, cha mẹ, buộc phải lớn cùng và thay đổi cùng con, thì mới bắt kịp tần số của con được.

 

⚠️ Nếu chúng ta lớn chậm hơn con, vấn đề chắc chắn sẽ xảy ra.

“Tôi có một niềm tin vững bền rằng, không có một em bé nào khi sinh ra đời đã có tố chất “hư đốn” hoặc “ngoan ngoãn” một cách bẩm sinh” – câu này mình nói không biết bao nhiêu chục trăm lần rồi, trong tất cả các lớp dạy cho phụ huynh, lúc nào cũng nói.

Vậy vì sao những cách cư xử chưa phù hợp và những hành vi mà cha mẹ không mong muốn lại thường hay diễn ra như vậy? Nói một cách bình dân và dễ hiểu, là do những sự hiểu lầm kéo dài và lệch pha giữa “cung – cầu” qua nhiều năm tháng con lớn lên, dẫn đến việc trẻ con cư xử sai trái ngày một nhiều hơn và khiến cha mẹ mệt mỏi hơn.

Hiểu lầm gì? Lệch pha “cung – cầu” gì? Đó là do những nhận định sai lệch về nhu cầu của con trong từng giai đoạn phát triển (con muốn gì, con cần gì, con đang cố giao tiếp gì, con đang muốn chứng tỏ điều gì, etc…); và cách cha mẹ xử lý không phù hợp các tình huống đó, không đáp ứng đúng và hiệu quả cho nhu cầu của con trong từng giai đoạn, dẫn đến việc vô tình làm gương cách cư xử xấu, hoặc “thưởng” cho những hành vi chưa tốt của con, khiến cho những hành vi đó cứ thường xuyên lặp lại. Mà thôi, đây là chuyện của giai đoạn 1,5 – 2 tuổi trở đi, chúng ta nói sau nhé!

Nếu muốn hiểu rõ hơn về sự phát triển nhận thức và học hỏi của trẻ giai đoạn dưới 15 tháng, cũng như cách tương tác và dạy con tích cực trong độ tuổi này ra sao, mời phụ huynh học khóa: NUÔI DẠY TRẺ TÍCH CỰC 0 – 15 THÁNG: https://khoahoc.happyparenting.vn/courses/0-15M/

 

Khoá học Triple P – Chương trình Nuôi dạy con Tích cực được Liên Hiệp Quốc và CDC xếp hạng hiệu quả nhất thế giới

 

Parent Coach Tu-Anh Nguyen

Tu Anh Nguyen

  • Mom of two

  • Parenting Writer

  • HeartWise® Parent Coach

  • Positive Parenting Educator & Family Counsellor

Chào bạn! Mình là Tú Anh, mẹ của 2 bé gái sinh năm 2018 và 2019, đang sống tại Tp. Hồ Chí Minh.Mình là một Parent CoachChuyên gia Tư vấn Phụ huynh được cấp bằng bởi ACPI; đồng thời là Chuyên gia Đào tạo Phụ huynh về Dạy con Tích cực với chứng chỉ từ Positive Discipline Association. Ngoài ra mình đã tham gia nhiều chương trình đào tạo chuyên sâu về giáo dục sớm, tư vấn phụ huynh, tâm lý trẻ em và chăm sóc trẻ nhỏ.Happy Parenting là dự án chia sẻ kiến thức & kinh nghiệm nuôi dạy con theo khoa học. Với định hướng Tự tin nuôi dạy con bằng sự tôn trọng và tình yêu thương, mong rằng tất cả chúng ta có thể tạo nên một hành trình khôn lớn cùng con đầy ý nghĩa và nhiều niềm vui.Cha mẹ vui vẻ, con trẻ hạnh phúc.