TRIPLE P - Các lớp đào tạo Nuôi dạy con Tích cực: Trợ giá 30% học phí 5/2021
Sức khỏe & Tâm lý

Ngược đãi trẻ em

NGƯỢC ĐÃI TRẺ EM – không chỉ là đánh đập hay lạm dụng tình dục. Đó còn là một vòng tuần hoàn từ nạn nhân thành thủ phạm. Và, những hệ quả khác là gì?

Mấy tuần nay liên tục đọc tin tức về trẻ em bị ngược đãi, đau lòng và nặng đầu quá nên mình lại ngứa ngáy ngón tay muốn gõ vài dòng tổng quan về NGƯỢC ĐÃI trẻ em, với mục đích chia sẻ để mọi người cùng nhau nâng cao nhận thức cộng đồng.

ĐỊNH NGHĨA: Ngược đãi trẻ em – Child Maltreatment, là khi trẻ dưới 18 tuổi bị trải qua việc:

Bạo hành – Abuse: Thể chất (Physical abuse), Tình dục (Sexual Abuse), Tinh thần (Emotional Abuse)

Bỏ mặc – Neglect: Thể chất – Chăm sóc, và cả Tinh thần (Emotional Neglect)

⁃ Phải chứng kiến hoặc có các trải nghiệm kinh hoàng & tổn thương trong thời thơ ấu (Adverse Childhood Experiences)

Đối tượng gây ra ngược đãi: bất kỳ ai xung quanh trẻ từ người chăm sóc ông bà bố mẹ, họ hàng, hàng xóm, thầy cô, các trẻ khác (anh chị họ, hàng xóm), người lớn có tiếp xúc với trẻ trong cuộc sống hàng ngày

Môi trường: trong gia đình, ở khu phố, trong khu chung cư, nơi vui chơi, trường học, …

PHÂN LOẠI:

1. Bạo hành:

Bạo hành thể xác: bị đánh đập, xô đẩy, đấm đá, rung lắc, tra tấn hoặc bị người khác gây ra các tổn thương trên cơ thể trẻ ở mức độ từ nhẹ đến nặng.

Xâm hại tình dục: không chỉ là hiếp dâm, mà BẤT KỲ một HÀNH ĐỘNG nào mang tính kích dục đối với trẻ cũng là xâm hại – lạm dụng tình dục. Ví dụ: đụng chạm bộ phận cơ thể (dù là đùa vui), dùng lời nói mang tính gợi dục, nhìn lén, hoặc để trẻ nhìn thấy cảnh hoặc phim – ảnh khiêu dâm, kích dục.

Bạo hành tinh thần: móc mỉa, đay nghiến, chửi bới, lăng mạ, đe dọa… dùng lời nói cay nghiệt để làm tổn thương tinh thần, làm trẻ khiếp sợ, khiến trẻ cảm thấy tệ hại về bản thân.

2. Bỏ mặc:

Không cung cấp nhà ở, thực phẩm, điều kiện sống đủ vệ sinh, chăm sóc sức khỏe, giáo dục cho trẻ… (đa phần nguyên nhân do nghèo đói)

Ghẻ lạnh, thờ ơ về mặt cảm xúc, tinh thần: trẻ không cảm thấy được yêu thương, quan tâm, kết nối, giao tiếp. Các nhu cầu được lắng nghe và thấu hiểu từ người lớn không được đáp ứng, bị đè nén cảm xúc, không được ghi nhận ý kiến,…

Nạn nhân của việc bị bỏ mặc tinh thần và cảm xúc đôi khi không nhận ra là họ đang bị ngược đãi.

3. Các trải nghiệm tổn thương khác:

Trải nghiệm li hôn giữa cha mẹ quá khắc nghiệt gây tổn thương tinh thần, làm trẻ sống bấp bênh, không ổn định

⁃ Chứng kiến hoặc trải nghiệm bạo hành và bỏ mặc của người khác trong gia đình: bố mẹ, người thân đánh mắng chửi bới xô xát nhau, hoặc thờ ơ lạnh nhạt không quan tâm nhau

⁃ Có và / hoặc chứng kiến người thân sử dụng chất kích thích, phạm tội, bị bắt, tử vong hoặc có bệnh lý tâm thần

⁃ Chứng kiến bạo lực, phạm pháp trong cộng đồng – mà đôi khi bố mẹ, người lớn khó kiểm soát.

HẬU QUẢ: Tất cả những gạch đầu dòng kể trên đều có thể gây ảnh hưởng đến trẻ khi lớn lên

Sẽ có những đứa trẻ chỉ bị ngược đãi thoáng qua, hoặc trong thời gian ngắn và nhận được sự hỗ trợ, cùng với nội lực tự thân / sức bật bên trong của trẻ (resilience), mà lớn lên hoàn toàn khỏe mạnh và bình thường.

Tuy nhiên, với những trẻ phải sống và lớn lên trong bất kỳ hình thức ngược đãi nào, trong thời gian dài và không được giúp đỡ, điều chỉnh và chữa trị, hậu quả để lại cho trẻ vô cùng khủng khiếp và sẽ theo suốt cuộc đời trưởng thành.

Những hậu quả thường gặp là:

Sức khoẻ thể chất: dễ bị lạm dụng chất kích thích, dễ mắc bệnh hiểm nghèo, stress kinh niên, mất ngủ, tự làm tổn thương bản thân, tự tử …

Rối loạn hành vi và cảm xúc: khó kiềm chế bản thân, dễ bị kích động, rối loạn lo âu và cảm xúc, trầm cảm, nhận định sai lệch về bản thân, định hướng tình dục lệch lạc, mang thai sớm, mắc bệnh truyền nhiễm.

Không có nền tảng giáo dục tốt, khó có được công việc và sự nghiệp tốt để ổn định tương lai.

Không có khả năng hình thành các mối quan hệ lành mạnh với mọi người nói chung và tình cảm nói riêng, và trở thành những bậc cha mẹ độc hại của con mình

Cuối cùng, hệ quả nghiêm trọng nhất của Ngược đãi đó chính là một vòng tuần hoàn không có lối thoát nếu không được chữa trị và hỗ trợ. Phần lớn những “thủ phạm” – đối tượng ngược đãi trẻ em đều là những người có vấn đề tâm lý, hoặc chính họ ngày nhỏ là những đứa trẻ bị ngược đãi trong suốt quá trình lớn lên. Những đứa trẻ ngày nhỏ là nạn nhân bị ngược đãi, lớn lên sẽ lại có xu hướng trở thành chính tội phạm ngược đãi những đứa trẻ khác.

Câu chuyện cậu bé Hào Anh vì nghèo đói, đi bưng bê bị chủ quán đánh đập dã man ngày xưa, sau đó được cứu thoát, được cộng đồng hỗ trợ tiền bạc và trở về cùng gia đình, nhưng không được hỗ trợ chữa trị tâm lý cũng như định hướng đúng đắn cho cuộc sống và tương lai. Giờ đây cậu bé lớn lên sa vào nghiện ngập, phạm pháp và hiện giờ là vào tù tội.

Hay vừa đây, cô bé học sinh bị cô giáo chì chiết miệt thị, dẫn đến muốn tự tử, sốc thuốc ngất xỉu nhưng may mắn được cứu thoát. Nhưng, tâm lý của em từ giờ trở đi sẽ bị sang chấn như thế nào? Em sẽ lớn lên với niềm tin vào cuộc sống và người lớn thế nào, lòng tự tôn và sự tự tin ảnh hưởng bao nhiêu?

PHÒNG NGỪA là GIẢI PHÁP:

Nâng cao nhận thức cộng đồng để những hành vi ngược đãi dù là nhỏ nhất có thể được phát hiện ra, ngăn chặn – điều chỉnh – và can thiệp ngay từ đầu. Phá vỡ cái vòng tuần hoàn của ngược đãi là cách hữu hiệu nhất.

Gia đình là nền tảng quan trọng nhất, và cha mẹ chính là những người thầy đầu tiên của con và bên con dài lâu.

Vai trò của người MẸ trong gia đình, trong quá trình lớn khôn của con là VÔ CÙNG quan trọng. Ngoài việc chăm sóc bữa ăn, giấc ngủ, người mẹ hãy LƯU TÂM đến con mình, để có thể nhận biết được những đổi thay và khác lạ dù là nhỏ nhất ở con, để có thể hỗ trợ và giúp đỡ con kịp thời.

Tú Anh Nguyễn

Nguồn tham khảo:

Crosson-Tower, C. (2014). Understanding child abuse and neglect. Boston: Pearson Education.

Felitti, V. J., Anda, R. F., Nordenberg, D., Williamson, D. F., Spitz, A. M., Edwards, V., … Marks, J. S. (1998). Relationship of Childhood Abuse and Household Dysfunction to Many of the Leading Causes of Death in Adults. American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 245–258. https://doi.org/10.1016/s0749-3797(98)00017-8

Trả lời

Bài viết cùng chuyên mục