TRIPLE P - Các lớp đào tạo Nuôi dạy con Tích cực: Trợ giá 30% học phí 5/2021
1-3 tuổi Toddler Dạy con Tích cực

Phân loại tính khí của Em bé (P2): Cuộc sống thường ngày

Phần 1 định nghĩa các nhóm tính khí xem tại đây.

Tính khí là nhân tố chính quyết định đời sống hàng ngày của trẻ, những biểu hiện & thói quen trong các việc: ăn, ngủ, hoạt động, tâm trạng…

Cha mẹ đôi khi bị ảnh hưởng chính bởi nỗi sợ hãi hay kỳ vọng riêng của bản thân mình, dẫn đến việc cư xử với con không phù hợp với bản tính của trẻ, và cuối cùng con sẽ là người chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Vì thế, để thực sự KẾT NỐI được với trẻ, bạn hãy: ♥ Nhìn nhận con như con người thật của con, chứ đừng tưởng tượng về đứa trẻ mà bạn muốn có. 

BÉ THIÊN THẦN – ANGEL

  • Ăn: bé ăn tốt và nếu được tạo điều kiện thì sẽ dễ dàng chấp nhận thử món ăn (dặm) mới.
  • Hoạt động: Tương đối hoạt bát, tự chơi một mình từ khi còn sơ sinh. Những em bé này dễ dàng chấp nhận thay đổi. Con rất thân thiện, thích tương tác, thích chia sẻ, trừ khi bị lấn át bởi sự hiếu chiến của bé khác.
  • Ngủ: Dễ ngủ và có thể tự ngủ từ sớm; bắt đầu ngủ giấc dài khi được 6 tuần tuổi. Từ 4 tháng tuổi, con sẽ ngủ ngày khoảng 2 tiếng vào buổi sáng, một tiếng rưỡi vào buổi chiều và sẽ ngủ khoảng 40 phút vào đầu buổi tối (bé ngủ lịch 3 giấc ngày đến khoảng 8 tháng tuổi)
  • Tâm trạng: Thường dễ chịu và vui vẻ, không phản ứng thái quá với kích thích và thay đổi. Tâm trạng của trẻ ổn định và dễ đoán. Cha mẹ có thể dễ dàng kết nối với nhu cầu vì dấu hiệu cảm xúc của con rất rõ ràng; vì thế, cha mẹ rất ít khi nhầm tín hiệu đói với tín hiệu mệt.
  • Thường được miêu tả là: “Ngoan vô cùng!”. Thậm chí có thể người ngoài còn không biết nhà mình có con nhỏ. Có nuôi 5 bé thế này cũng được :)) 

BÉ BÀI BẢN – TEXTBOOK

  • Ăn: rất giống các em bé kiểu Thiên thần, dù việc ăn dặm phải được thực hiện một cách từ từ
  • Hoạt động: Tương đối hoạt bát. Vì con phát triển như sách nên cha mẹ rất dễ chọn được đồ chơi phù hợp lứa tuổi. Một số trẻ thực sự bạo dạn, một số khác có thể rụt rè hơn.
  • Ngủ: Con thường cần đúng 20 phút thư giãn trước khi ngủ – thời gian thông thường để trẻ chuyển từ trạng thái mệt sang trạng thái ngủ. Nếu bị quá khích, con sẽ cần bố mẹ vỗ về thêm.
  • Tâm trạng: giống bé Thiên thần, con ít phản ứng thái quá. Tương đối điềm tĩnh, miễn là cha mẹ để ý đến những tín hiệu đói, buồn ngủ, quá khích… của con.
  • Thường được miêu tả là: Chuẩn như đồng hồ. Tương đối ngoan, trừ khi con có nhu cầu gì đặc biệt. Dễ nuôi, dễ chiều. 

BÉ NHẠY CẢM – TOUCHY

  • Ăn: bé dễ nổi cáu và bất cứ thứ gì cũng có thể thiêu rụi ham muốn ăn uống của con: tốc độ sữa chảy, tư thế khi ăn, điều kiện trong phòng… Nếu bú mẹ, bé có thể gặp khó khăn trong việc ngậm núm đúng khớp hoặc làm quen với nhịp bú / nuốt. Sẽ phản đối mọi thay đổi từ tiếng ồn, nhiệt độ, ánh sáng. Ban đầu có thể không thích ăn dặm – phải kiên trì với bé.
  • Hoạt động: Rất cảnh giác với đồ chơi mới, tình huống mới, người lạ, và cần rất nhiều sự hỗ trợ trong những tình huống mới cũng như các giai đoạn chuyển tiếp. Con thường ít chơi hoặc chơi các trò ít tương tác, và đôi khi cần cha mẹ khuyến khích tham gia. Con thường đỡ nhạy cảm hơn vào buổi sáng, và thích tự chơi hơn là chơi theo nhóm. Hãy tránh các hoạt động nhiều tương tác vào buổi chiều. 
  • Ngủ: Quấn chặt (swaddle) và giảm thiểu kích thích là yếu tố tối quan trọng với giấc ngủ của bé Nhạy cảm. Nếu bạn bỏ lỡ tín hiệu buồn ngủ của con, con sẽ bị quá mệt và thời gian con trằn trọc đưa mình vào giấc ngủ có khi kéo dài gấp đôi so với lúc cha mẹ đặt con ngủ đúng thời điểm. Con thường ngủ ngày giấc dài vào buổi sáng và ngủ ngắn hơn vào buổi chiều.
  • Tâm trạng: trẻ có thể cáu kỉnh ngay từ phòng sinh, khi con chào đời ánh sáng làm con choáng ngợp. Lớn hơn, con rất không thích, phản ứng và dễ buồn bực vì các kích thích từ bên ngoài.
  • Thường được miêu tả là: Hay khóc. Tí tẹo gì cũng dễ cáu dễ khóc. Con không thích giao tiếp với người khác. Lúc nào cũng bám lấy mẹ. 
  • CHA MẸ CẦN NHỚ: hãy bảo vệ không gian của con. Hãy nhìn xung quanh trẻ và cố gắng tưởng tượng thế giới thông qua đôi mắt, đôi tai, và làn da nhạy cảm của con. Bất cứ kiểu kích thích giác quan nào – tiếng chuông chói tai, tivi ầm ĩ, ánh sáng gắt.. đều có thể khiến trẻ khó chiụ. Hãy hết sức hỗ trợ con ở những hoàn cảnh mới, nhưng cố gắng đừng xoa dịu quá nhiều, đôi khi điều này sẽ làm trẻ sợ thêm. Haỹ giải thích mọi việc chuẩn bị làm với con – từ việc thay bỉm cho đến việc chuẩn bị ra xe đi đâu – ngay cả khi bạn nghĩ là con không hiểu được. Hãy trấn an con, trong những môi trường mới rằng mẹ luôn bên con. Nhưng hãy để con làm chủ, đôi khi bé Nhạy cảm sẽ khiến bạn ngạc nhiên. Kết bạn: ban đầu nên cho con làm quen với chỉ một hoặc hai trẻ dễ gần.

BÉ NĂNG ĐỘNG – SPIRITED

  • Ăn: Khá giống với bé Thiên thần về khoản ăn, nhưng các bé bú mẹ có thể thiếu kiên nhẫn nếu sữa chảy quá chậm. Trẻ có thể chộp lấy ngực mẹ khá hung hăng. Đôi khi, mẹ phải cho bú bình trước để con khỏi cáu đói.
  • Hoạt động: Nhiều năng lượng, hào hứng và rất hiếu động. Con sẵn sàng lao vào bất cứ tình huống nào và có ham muốn được nắm quyền kiểm soát nhưng cảnh giác cao độ khi lao vào cuộc chơi. Con tương tác nhạy bén, và có thể rất hiếu chiến với các bạn cùng lứa. Vì con thường hợp tác hơn vào buổi sáng, cha mẹ nên tổ chức chơi chung với các bạn vào buổi chiều để con có thể bình tĩnh xả hơi (và hiền lành với các bạn hơn)
  • Ngủ: Khi còn nhỏ, con rất ghét bị quấn chặt (swaddle), cha mẹ cần ngăn chặn mọi kích thích về ánh sáng. Con thường chống đối việc ngủ (ngày & đêm) vì con không muốn bỏ lỡ bất cứ hoạt động nào của gia đình. thường con ngủ ngắn vào buổi sáng, và ngủ dài hơn vào buổi chiều – điều này vô cùng quan trọng để các bé Năng động có thể ngủ sâu vào ban đêm.
  • Tâm trạng: Khi muốn có thứ gì đó, con muốn có ngay lập tức! Kiên định, nói nhiều và thường rất cứng đầu, tâm trạng của trẻ thường hay thay đổi, nhanh chóng chuyển từ vui sang buồn và ngược lại. Con thích hoạt động – nhưng hay hoạt động thái quá – dẫn tới mệt lả và mè nheo. Cơn ăn vạ, một khi bắt đầu, thì rất khó đánh lạc hướng hoặc chấm dứt. Các giai đoạn chuyển tiếp cũng rất khó khăn.
  • Thường được miêu tả là: Bận tối mặt với con vì hoạt động không ngưng nghỉ. Lúc nào cũng muốn khám phá tìm tòi. Con chả biết sợ là gì.
  • CHA MẸ CẦN NHỚ: Đừng trông mong là con sẽ chịu ngồi yên một lúc lâu. Ngay cả khi còn nhỏ, những em bé kiểu này cũng cần được thay đổi tư thế, cảnh sắc thường xuyên hơn so với các em bé khác. Hãy cho con nhiều cơ hội để chơi những trò kích thích sáng tạo và khám phá an toàn nhưng hãy chú ý để con không phấn khích thái quá. Hãy nhớ là khi con quá mệt, cảm xúc của con sẽ khiến con choáng ngợp. Hãy để ý những dấu hiệu quá tải và cố gắng tránh những thịnh nộ vì rất khó dừng, nhất là đối với bé Năng động. Khi sắp “lên cơn”, nếu đánh lạc hướng con không có hiệu quả thì hãy đưa trẻ ra khỏi chỗ chơi, cho tới khi trẻ bình tĩnh lại. Đảm bảo họ hàng & bảo mẫu hiểu & chấp nhận tính cách dữ dội của trẻ.

BÉ CÁU KỈNH – GRUMPY

  • Ăn: Trẻ cực kỳ thiếu kiên nhẫn. Nếu bú mẹ, con không thích chờ đợi sữa về, thỉnh thoảng con ăn tốt hơn nếu được bú bình. Tuy nhiên dù ti mẹ hay bình thì con bú rất lâu và tự bị mệt mỏi. Con không dễ thích nghi với việc ăn dặm. Khi ăn dặm con chỉ thích một vào món nhất định, ăn đi ăn lại và không thích thử món mới.
  • Hoạt động: Thường không thích các trò vận động, con thích dùng mắt và tay để quan sát hơn là phải cử động toàn thân. Nếu đang chơi đồ chơi hoặc tham gia một hoạt động nào đó rồi, con rất không thích bị gián đoạn hoặc làm phiền, hoặc ngừng để đổi trò mới.
  • Ngủ: Giấc ngủ không đến dễ dàng với bé cáu kỉnh. Con thường xuyên trong tình trạng quá mệt vì con phản đối việc thư giãn và đi ngủ, vì thế các bé thường khóc rất nhiều trước khi thực sự ngủ được. Thêm vào đó, các bé Cáu kỉnh do bị quá mệt nên thường ngủ ngày rất ngắn, chỉ kéo dài được khoảng 40 phút, tạo thành một vòng luẩn quẩn không dứt giữa quá mệt và ngủ quá ít.
  • Tâm trạng: thường liên tục rên rỉ. Giống như một ấm nước đang sôi phải canh cẩn thận để không bị trào ra, bạn phải để mắt đền những dấu hiệu cảm xúc của con. Thay đổi, dù là nhỏ nhất trong nếp sinh hoạt, như thiếu một giấc ngủ ngắn, một hoạt động quá kích thích, hay quá nhiều bạn bè xung quanh, cũng dễ làm trẻ bị nhiễu loạn. Nếu không có nếp sinh hoạt, cuộc sống của trẻ bị chao đảo và cuối cùng con chiếm toàn bộ thời gian & cuộc sống của cha mẹ.
  • Thường được miêu tả là: Con khó tính & thích chơi một mình. Lúc nào con cũng như thể sắp ăn vạ. Lúc nào con cũng làm theo ý mình.
  • CHA MẸ CẦN NHỚ: hãy chấp nhận sự thật là trẻ kiểu này không cười nhiều như những trẻ khác. Hãy tạo cho con các cơ hội để sử dụng đôi mắt, đôi tai, chứ không phải cơ thể. Cha mẹ nên lùi lại nếu con đang chơi, và cho con chọn đồ chơi mà con muốn. Con có thể buồn bực và nổi cáu với những món đồ chơi hoặc những tình huống lạ. Hãy cẩn thận với các giai đoạn chuyển tiếp. Nếu con đang chơi và sắp đến giờ ngủ, hãy nhắc nhở con, sau đó, cho con thêm vài phút để làm quen với chuyện đó. Kết bạn: ban đầu chỉ nên cho con làm quen với một hoặc hai trẻ.

————————–
➜ Tính khí không phải là bất biến trọn đời. Đời sống tình cảm của con được quyết định bởi cả tính khí và diễn biến cuộc đời con: các sự kiện, các trải nghiệm và quan trọng nhất là cha mẹ hoặc người chăm sóc con trực tiếp. Cha mẹ có thể có ảnh hưởng tốt, hoặc xấu tới tính khí của con.

➜ Có những em bé Nhạy cảm vượt qua tính nhút nhát của bản thân, lớn lên thành những thiếu niên điềm đạm, thân thiện; có những bé Cáu kỉnh lớn lên đã tìm thấy được thế mạnh của bản thân; và nhiều bé Năng động trở thành những nhà lãnh đạo đầy trách nhiệm chứ không phải những kẻ phá rối :)). Nhưng điều ngược lại cũng có thể xảy ra. Bất kể trẻ kiểu nào, dù tính khí bẩm sinh có tốt ra sao, thì cũng có thể phá cách nếu cha mẹ không tự điều chỉnh bản thân cho phù hợp với nhu cầu và mong muốn cuả con. Một bé Thiên thần cũng có thể trở thành càu nhàu, gắt gỏng. Một bé Bài bản cũng có thể trở thành thảm hoạ.

(**) Đây là phần nội dung mình rất tâm đắc nên đã ngồi tóm tắt & tổng hợp lại từ quyển sách “Đọc vị mọi vấn đề của trẻ” của tác giả Tracy Hogg (Secret of the Baby Whisperer). 

Tú Anh Nguyễn

Bài viết cùng chuyên mục