Mua sách "HIỂU CON ĐỂ DẠY CON TÍCH CỰC"
1-3 tuổi Toddler Sức khỏe & Tâm lý

Khi nào và làm sao bỏ tã cho con?

Lưu ý: bài viết này dựa trên quan điểm tập đi vệ sinh và bỏ tã cho con khi bố mẹ nhận thấy con có đầy đủ các dấu hiệu sẵn sàng. Chứ không dựa trên quan điểm đến một mốc thời gian nào đó thì người lớn cần phải sớm chủ động tập cho con, không cần biết con sẵn sàng hay chưa. Ngoài ra, việc xi tè sớm cho con có gây hại cho bàng quang hay không là một chủ đề có 2 luồng ý kiến khác nhau từ các chuyên gia y tế, nên mình sẽ không đề cập đến trong bài này.

Từ khoá quan trọng nhất của mình trong việc nuôi dạy con, đó là TÔN TRỌNG – kể cả với việc đi vệ sinh của con.

Với câu hỏi “Khi nào nên bỏ tã cho con? Khi nào nên tập cho con ngồi bô?” – Câu trả lời của mình là: Hãy bắt đầu khi nhận thấy con sẵn sàng – đó là cách tôn trọng mốc phát triển của riêng con, con sẽ tự nguyện và hợp tác tốt hơn trong mọi việc khi con sẵn sàng. Vì vậy, khi bố mẹ cảm thấy thoải mái và không áp lực với việc PHẢI luyện cho con bỏ tã, thì kết quả thành công thường sẽ đến rất bất ngờ và nhanh hơn mong đợi.

MỘT SỐ MỐC THỜI GIAN QUAN TRỌNG
– Khi được 1 tuổi, đa số các em bé không còn đi ị ban đêm- Khi được 2 tuổi, một vài em bé có thể đi tè có kiểm soát, không bị “tai nạn” ướt quần- Khi được 3 tuổi, 90% các con có thể đi vệ sinh có kiểm soát, tuy nhiên thỉnh thoảng vẫn có thể có “tai nạn” đặc biệt khi con quá phấn khích, có cảm xúc mạnh hoặc quá mải mê làm gì đó – Khi được 4 tuổi, hầu hết con tự chủ được việc đi vệ sinh

Khả năng kiểm soát không đi tè buổi đêm của con sẽ diễn ra chậm hơn và muộn hơn so với ban ngày. Nên với nhiều gia đình, để an toàn thì phụ huynh vẫn mặc tã ban đêm cho con, cho đến khi nào con không còn tè trong khi ngủ nữa, đặc biệt với các bạn nhỏ còn bú đêm, hay uống nhiều trước giờ đi ngủ. Con có thể không tè đêm trong mốc khoảng 3 – 5 tuổi. Thỉnh thoảng, 1/5 số bạn nhỏ trong độ tuổi này vẫn có “tai nạn” làm ướt giường ban đêm.

DẤU HIỆU CON SẴN SÀNG BỎ TÃ?

Thời gian sớm nhất con có thể có dấu hiệu sẵn sàng bỏ tã là khoảng 18 – 24 tháng tuổi, hoặc muộn hơn. Các bé trai thường có dấu hiệu sẵn sàng muộn hơn bé gái, khoảng sau 2,5 tuổi. Tuy nhiên, để biết chính xác con đã sẵn sàng bỏ tã hay chưa, bố mẹ hãy quan sát các dấu hiệu & khả năng sau:
1. Con có thể nghe hiểu và thực hiện được các yêu cầu đơn giản của bố mẹ2. Hiểu và biết sử dụng các từ vựng liên quan đến việc đi vệ sinh3. Con có thể có một góc quen thuộc trong nhà để đứng mỗi khi đi vệ sinh trong tã4. Nếu con biết nói, con có thể nói cho bố mẹ biết con đã ị và tã đã bẩn5. Con hiểu được việc khi muốn đi vệ sinh thì nên ngồi bô6. Tã của con khô trong khoảng hơn 2 tiếng – điều này có nghĩa là bàng quang của con có khả năng chứa một lượng nước tiểu hiệu quả7. Con biết tự ngồi vào bô hoặc ngồi trên toilet được vài phút8. Con biết tự cởi quần hoặc tã bằng cách kéo xuống9. Con thể hiện hứng thú với việc sử dụng bô hoặc mặc quần lót

Nên tránh luyện ngồi bô cho con khi:– Đi du lịch- Nhà có thêm em bé- Con thay đổi thói quen ngủ- Gia đình chuyển nhà- Khi con có vấn đề sức khoẻ: bị bệnh, bị tiêu chảy hoặc bị táo bón
Quãng thời gian tốt nhất nếu bố mẹ muốn luyện cho con, khi thấy con có đủ dấu hiệu sẵn sàng có thể là trong kỳ nghỉ hè hoặc một kỳ nghỉ lễ dài mà cả gia đình chỉ ở nhà không đi du lịch…

NÊN BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU?

1. Chuẩn bị: Từ khi con 12 – 15 tháng tuổi, bố mẹ có thể bắt đầu trò chuyện và giới thiệu với con về khái niệm đi vệ sinh & bỏ tã- Mỗi khi thay tã, hãy nói với con: “Mai mốt khi nào con lớn, mình sẽ đi vệ sinh trong toilet hoặc trong bô nhé. Khi nào con biết gọi bố mẹ để đi vệ sinh thì mình sẽ không dùng tã nữa nha con.”– Mua sách truyện về chủ đề đi vệ sinh để đọc cho con nghe.- Con sẽ học nhanh nhất qua cách nhìn, quan sát và bắt chước. Nên nếu con là bé trai và có nhìn thấy anh hoặc bố đi toilet, con có thể sẽ học được nhanh hơn. Tương tự với bé gái nếu con nhìn thấy mẹ hoặc chị gái đi vệ sinh trong toilet.- Mua bô hoặc bệ ngồi toilet cho con làm quen dần. Nếu con có thể hiểu thì cùng lựa chọn với con. Nếu không, mẹ hãy chọn kiểu nào mà con sẽ thích. Ban đầu cứ cho con chơi thoải mái để làm quen, mặc nguyên quần áo và ngồi vào bô bất cứ khi nào con thích. Con có thể ngồi thoải mái nhất khi chân con chạm được xuống sàn. Nếu dùng bệ ngồi toilet, hãy đảm bảo con được đặt chân lên 1 cái bục thoải mái.- Bố mẹ thống nhất chọn từ ngữ để dạy con nói mỗi khi cần đi vệ sinh. Tránh dùng những từ ngữ tiêu cực như “dơ bẩn”, “hôi thối” để làm con sợ.
2. Thực hành: Khi cảm thấy con đã sẵn sàng, bố mẹ hãy:- Nói cho con biết trước về kế hoạch tập đi toilet như người lớn. Tạo một không khí thật hào hứng mỗi khi nói về việc đó.- Thường xuyên hỏi con mỗi 2 tiếng xem con có muốn đi tè hay đi vệ sinh không? Khi con hợp tác, cởi tã và cho con vào bô ngồi 1-2 phút. Nếu con muốn đứng lên và đi ra, hãy cứ khen vì con đã biết ngồi vào bô.- Nếu con có một lịch đi vệ sinh khá cố định mỗi ngày, hãy khuyến khích con ngồi bô vào những khung giờ đó.- Mỗi lần con đi thành công, hãy khen ngợi thật nhiệt liệt, hò reo vỗ tay, ôm hôn động viên con. – Nếu con lỡ “tai nạn” đi trong quần, TUYỆT ĐỐI KHÔNG la rầy, trách móc con. Hãy lau dọn nhẹ nhàng bình thường, giải thích và dặn con. “À con vừa đi ra quần vì con không kịp gọi mẹ nè. Lần sau khi con mắc muốn đi toilet thì con gọi mẹ hay bố trước nhé”– Sau khi con đã biết đi vệ sinh trong toilet được vài ngày liên tục, khen ngợi con và nói cho con biết từ giờ sẽ không mặc tã ban ngày nữa. Không dùng bánh kẹo để làm phần thưởng cho con.- Nếu sau vài ngày bỏ hẳn tã mà con vẫn gặp “tai nạn” ướt quần, hãy mặc tã lại cho con và tập lại. Tuyệt đối không la mắng hay chê bai con.
(!) Nếu con tỏ vẻ kháng cự hoặc không hợp tác, hãy quên cái bô đi vài ngày, không nhắc lại chuyện này với con. Khi nào cảm thấy con vui vẻ thoải mái thì tập lại từ đâu. Con kháng cự bởi vì con chưa sẵn sàng.
3. Vấn đề vệ sinh:- Dạy con rửa tay sau khi đi vệ sinh- Với bé gái, cần phải lau cho con từ trước ra sau để tránh nhiễm khuẩn
4. Bỏ tã ban đêm:
– Việc bỏ tã trong giấc ngủ trưa và bỏ tã ban đêm thường sẽ mất nhiều thời gian hơn một chút. – Con sẽ có khả năng hoàn toàn không đi tè vào ban đêm khi con được 5 – 7 tuổi. – Nếu gia đình không muốn vất vả giặt chăn ga gối nệm nhiều thì có thể: mặc tã ban đêm cho con, dùng miếng lót chống thấm lót dưới nệm
– Đến thời gian nào bố mẹ thấy con không tè đêm liên tục vài ngày thì có thể bắt đầu tập bỏ tã đêm cho con. Lưu ý hạn chế uống nhiều nước trước giờ ngủ.

NHỮNG LƯU Ý GÌ CẦN BIẾT?

– Đối với em bé trai, ban đầu dễ hơn nên cho con tập tè trong bô bằng cách ngồi xuống, vì đôi khi con có thể đi ị luôn. Khi con đã thuần thục rồi thì tập cho con tè đứng sau.
– Tuyệt đối không bao giờ la mắng con khi con “tai nạn” đi ra quần. Việc đi vệ sinh là nhu cầu tự nhiên của cơ thể, nếu càng làm con sợ hãi con sẽ càng bối rối và dễ mất kiểm soát hơn.
– Luôn luôn chuẩn bị sẵn nhiều quần áo dự phòng trong quá trình tập bỏ tã cho con.

CHUYỆN NHÀ MÌNH 

Bạn An đã tự giác ngồi bô vào khoảng 26 tháng, trong đợt nghỉ dịch Covid. Mình không chủ động tập và cũng không sốt ruột gì với việc con vẫn mặc tã, dù ở nhà đã có một cái bô xinh xắn ở tấm hình minh hoạ trên kia. Việc An bỏ tã là một thành tựu “mèo mù vớ được cá rán” của mình (hehe)
Vô tình An bị hăm tã do tiêu chảy, thế là vì sẵn đang ở nhà nên mình mới quyết định không mặc tã cho con ban ngày. Dặn con mỗi khi mắc đi vệ sinh thì gọi mẹ hoặc người lớn trong nhà. 26 tháng, con đã có khả năng nói vài từ đơn giản và hiểu nhiều chuyện. Con đã có thời gian chơi và làm quen với cái bô từ hồi 15 tháng tuổi. Thế là mất khoảng gần 2 ngày con đi vệ sinh trong quần, thì sau đó con đã biết nói “đi tè đi tè” và tự chạy đến trước cửa toilet. Trong mấy ngày mới luyện, cứ khoảng 2 tiếng 1 lần thì mình sẽ hỏi “Con có muốn đi tè không? Mình vào ngồi bô nhé?”. Khi con gật đầu thì mình mới cho con vào ngồi, nhưng phần lớn thời gian là con không đi trong bô. Bất cứ khi nào con đi được trong bô thì mình đều khen ngợi nhiệt liệt. Còn nếu con lỡ đi ra quần thì cả nhà vẫn vui vẻ, không la rầy, trách mắng hay chê bai con. Chỉ nhẹ nhàng nói cho con biết: “Con đi ra quần rồi vì không kịp vào toilet nè. Lần sau khi con mắc tè, trước khi tè con nhớ gọi nha.”
Em Khuê được 14 – 15 tháng thì cứ đi ra đi vô thỉnh thoảng nhìn thấy chị An ngồi bô nên rất “bon chen” hay tự lẻn vào toilet để ngồi bô giống chị. Mình vẫn thoải mái để Khuê chơi khi nhà vệ sinh sạch sẽ. Tuy nhiên mình chưa luyện cho Khuê, vì khi ngồi lên bô, chân Khuê chưa chạm được xuống đất thoải mái nên mình sẽ đợi thêm vài tháng nữa khi con đã có tư thế ngồi bô tự nhiên và thoải mái rồi mới tập bỏ tã cho con.

(*) Nguồn thông tin tham khảo:
– Mayo Clinic: https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/infant-and-toddler-health/in-depth/potty-training/art-20045230
– NHS: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/potty-training-tips/
– KidsHealth: https://kidshealth.org/en/parents/toilet-teaching.html

– – – – –
Tu-Anh Nguyen 
HeartWise® Parent Coach
Certified Positive Discipline Parent Educator
www.happyparenting.vn

Trả lời

Bài viết cùng chuyên mục