TRIPLE P - Chương trình Nuôi dạy con Tích cực: HỌC TRẢI NGHIỆM MIỄN PHÍ
Làm cha mẹ Sức khỏe & Tâm lý

“Những đứa trẻ quả chuối” & “The Sense of Belonging”

“The SENSE OF BELONGING” – đây là một cụm từ rất hay mà mình chưa thể tìm được cách dịch ra tiếng Việt sao cho vừa đầy đủ ý nghĩa mà vẫn “ther”, nên tạm dịch là “Cảm giác được thuộc về” hay “Cảm nhận sự gắn kết” nhé.

The Sense of Belonging là cảm giác tâm lý về sự kết nối chặt chẽ với một xã hội, không gian, văn hóa, chuyên môn, cộng đồng hay một tổ chức hoặc nhóm nào đó (Hurtado & Carter, 1997). Đây là cảm giác thân quen khi một người tham gia vào và cảm nhận mình là một phần gắn kết của tổ chức.

Sense of Belonging còn là cảm giác khi nhận được sự quan tâm, sự phản hồi ấm áp, sự chấp nhận và ủng hộ từ những mối quan hệ mà ta cho là quan trọng. Bởi vì trong thực tế, có những mối quan hệ quan trọng chúng ta không thể rời bỏ, nhưng lại không mang đến cảm giác ấm áp chút nào. Thì đây là một kiểu áp lực tinh thần khác.

Cảm giác này góp phần vào việc phát triển sự hài lòng trong cuộc sống, cảm nhận về hạnh phúc, sức khỏe tinh thần – thể chất, thậm chí là cả tuổi thọ. Nó cho chúng ta cảm nhận được mục đích và ý nghĩa của chính bản thân trong từng-ngày-ta-sống trôi qua.

Khi mình học Tâm lý Phát triển trẻ em, và đặc biệt là trong các giáo trình giáo dục sớm ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ (Early Childhood Education), thì mục tiêu phát triển Sense of Belonging ở trẻ nhỏ trong các môi trường nuôi dưỡng (nhà / trường / cha mẹ – người chăm sóc / thầy cô) là một trong những trụ cột trọng yếu. (Mình học ở các trường & tổ chức của Mỹ)

Cá nhân mình nghĩ, một phần có thể là do yếu tố văn hoá ở phương tây là họ đề cao giá trị và chủ nghĩa cá nhân (Individualism) trong xã hội, nên việc phải nhấn mạnh vào Sense of Belonging để xây dựng kết nối và sự gắn kết của trẻ với cộng đồng, với môi trường, từ đó con luôn có cảm nhận về sự An toàn (Safety), để có thể An tâm (Secure) khám phá và học hỏi, phát triển và Tự Tin.

Tuy nhiên, văn hoá chúng ta thì thiên về đề cao giá trị cộng đồng theo chủ nghĩa tập thể (Collectivism), nên Sense of Belonging có lẽ thường ít được nhắc đến vì nó giống như là giá trị mặc định có sẵn trong từng hơi thở cuộc sống và sinh hoạt hàng ngày rồi. Đặc biệt khi người mẹ mang bầu và sinh nở, thì đa phần sẽ luôn có một “hệ thống hỗ trợ” bà mẹ và trẻ em khá hùng hậu trong khoảng 3 năm đầu đời.

Tuy vậy, không chỉ trong những năm tháng sơ sinh, mà Sense of Belonging là điều ta cần phải cảm nhận được trong suốt cả cuộc đời. Và một cá nhân khi “belong to” – thuộc về đâu, thì cuộc đời và tương lai ta sẽ lèo lái theo hướng đó.

Trong suốt hành trình trưởng thành và khôn lớn, những tình huống và hoàn cảnh nào sẽ gây tổn hại đến Sense of Belonging của trẻ?

✓ Khi con bị phân biệt đối xử, gắn nhãn khác biệt, bị xem như cừu đen (black sheep) trong một gia đình toàn cừu trắng.

✓ Khi con nhận được thái độ thờ ơ và ghẻ lạnh, vì con không đáp ứng theo được sự mong đợi của mọi người.

✓ Khi con đi học, do không có kỹ năng xã hội tốt, thường bị bạn bè lêu lêu, bo xì, nghỉ chơi, hoặc tẩy chay (cả ở ngoài đời lẫn ở trên mạng)

✓ Khi con vào tuổi teen và cảm nhận rằng cha mẹ và gia đình không hiểu mình, con sẽ đi tìm Sense of Belonging ở bạn bè và các hội nhóm khác

✓ Khi là một thanh niên trưởng thành, nếu không có định hướng tương lai rõ ràng về công việc, sự nghiệp hay những mối quan hệ tình cảm bền vững, Sense of Belonging cũng rất bấp bênh.

Ai trong chúng ta cũng phát triển Sense of Belonging mạnh mẽ với một yếu tố nào đó. Ví dụ, có người sẽ lấy đó là con cái, gia đình; nếu không có gia đình thì họ sẽ Belong vào công việc và sự nghiệp, khi đó, mỗi cá nhân duy trì được cảm nhận tốt đẹp về bản thân vì mình là người có ích và có đóng góp.

Khi mình suy nghĩ về những “đứa trẻ quả chuối” – (ngoài vàng trong trắng), mình nghĩ lan man nghĩ về “Sense of Belonging”. Những đứa trẻ quả chuối là những bạn nhỏ con nhà VN 100%, được học hệ quốc tế từ nhỏ, tiếng anh giỏi hơn tiếng Việt, tư duy và suy nghĩ trong đầu bằng tiếng Anh.

Vấn đề có thể phát sinh khi bố mẹ và con không có khả năng giao tiếp in-depth bằng loại ngôn ngữ mà cả 2 đều cảm thấy thoải mái nhất, con không có khả năng nói và diễn đạt chuyên sâu bằng tiếng việt, người lớn thì tiếng anh không đủ chuyên sâu để đối đáp con, câu văn nói chuyện nửa nạc nửa mỡ pha trộn nhiều thứ tiếng… Thì khi con lớn, sense of belonging của con với gia đình – văn hoá – cộng đồng – quê hương có lẽ là bị ảnh hưởng nặng.

Vì bản chất thì con không phải người Tây Âu mắt xanh mũi lõ da vàng, và giá trị nguồn cội con mang ra xã hội khi trưởng thành cũng không phải của nước phương tây, nên mình cứ nghĩ mãi về Sense of Belonging của những em bé này.


Khoá học Triple P – Chương trình Nuôi dạy con Tích cực được Liên Hiệp Quốc và CDC xếp hạng hiệu quả nhất thế giới

Bài viết cùng chuyên mục