Mua sách "HIỂU CON ĐỂ DẠY CON TÍCH CỰC"
1-3 tuổi Toddler Dạy con Tích cực

Làm gì khi trẻ toddler hay đánh bố mẹ?

Câu hỏi của bạn TT gửi cho mình tại instagram @happyparenting.vn có con ở độ tuổi toddler, gần 18 tháng: “Chị ơi, con em hay dùng tay đánh lên mặt ba mẹ, hoặc mọi người xung quanh. Chơi với bạn cũng vậy. Mình làm như thế nào với con hả chị?”

photo: Unsplash

Điều đầu tiên mình cần khẳng định: một em bé trong độ tuổi từ 1 đến dưới 3 tuổi có hành vi đánh người khác: không phải là một em bé hư. Theo giáo sư, nhà tâm lý học Joan Durrant, các hành vi hung hăng như cắn, đánh, đá… ở lứa tuổi 1-3 là bình thường theo sự phát triển của con. Mình hoàn toàn hiểu được cảm giác bất lực, và cả xấu hổ của bố mẹ khi con có hành vi đánh bố mẹ, hoặc ra ngoài sân chơi và đánh các bạn nhỏ khác. Nhưng cố gắng bình tâm một chút, không phải chỉ có một mình em bé nhà bạn có hành vi này. Bản thân mình cũng đã vài lần bị cô con gái 14 tháng tuổi đánh bộp vào mặt.

 Đầu tiên và quan trọng nhất, KHÔNG: 
– Đánh lại con
– Quát mắng to tiếng với con
– Phạt con úp mặt vào tường hay đứng góc

Dạy con Tôn trọng người khác, bằng cách thể hiện rằng bố mẹ, người lớn, cũng tôn trọng con, ngay cả khi con có hành vi chưa đúng và cần được dạy bảo, hướng dẫn.

Ở độ tuổi này, con có những lí do liên quan đến cảm xúc mà con chưa thể tự mình giãi bày được. Bố mẹ, người lớn, không thể bảo con ngưng đánh người khác bằng cách tự mình demo hành vi đánh đó lên con. Càng đánh con, con sẽ hiểu là “bố mẹ làm như vậy với mình được, nghĩa là mình cũng có thể làm giống bố mẹ”.

 Ở độ tuổi này, khi phần vỏ não trước trán – nơi điều khiển những “hành vi con người” của con còn đang phát triển và cần rất nhiều thời gian nữa để hoàn thiện, chính bản thân con đang phải tự mình đấu tranh với rất nhiều cảm xúc, mà con còn chưa thể tự mình hiểu đuợc. Khi cảm thấy quá rối bời, con không có ngôn ngữ diễn đạt hay kỹ năng để giải toả, thì con có thể đánh người khác vì đây là hành động tức thời ngay thời điểm đó con có thể làm được.

 Lí do tâm lý phổ biến nhất đằng sau hành vi đánh của con là: sợ hãi & tức giận. Ngoài ra, con có thể đánh bố mẹ chỉ đơn giản vì con chưa làm chủ được mình, hoặc muốn bố mẹ phải hoàn toàn chú ý đến và tương tác với con.

Tuy nhiên, nhiệm vụ của bố mẹ là tìm cách phòng ngừa, ngăn chặn và giảm thiểu tối đa hành vi này để nó không trở thành một thói quen khi con lớn lên.

Làm gì khi con đánh? 

– Khi con còn ở lứa tuổi nhỏ tầm 13 – 17 tháng: hãy nhẹ nhàng giữ tay con lại, bình tĩnh nói với con: “Con không đánh, không làm mẹ đau. Con vuốt mẹ nhẹ nhẹ thôi. Con vuốt như thế này nhé”. Và cầm tay con, chỉ cho con cách vuốt nhẹ. Bạn có thể demo vuốt nhẹ lại với con. Bất cứ khi nào con làm đúng, hãy khen hành động của con thật nhiệt tình. “À, con vuốt nhẹ đúng rồi, con vuốt nhẹ giỏi quá!”. Theo thời gian con sẽ dần điều chỉnh được.

– Bạn có thể thử cách: đứng dậy và bỏ đi chỗ khác ngay lập tức khi con có hành vi đánh. “Mẹ sẽ đi chỗ khác để con không làm mẹ đau nữa. Mình sẽ nói chuyện sau nhé” – cho con hiểu rằng, mỗi khi con làm như vậy thì không có “khán giả” và không có ai phản hồi lại. Sau đó có thể dạy con vuốt nhẹ vào một lúc khác, và khen ngợi khi con làm được.

– Nếu con đánh một bạn nhỏ khác, hãy hướng sự chú ý vào bạn nhỏ bị đánh trước tiên. Để con hiểu rằng mình không thể trở thành trung tâm của sự chú ý khi đánh bạn. Sau khi đảm bảo bạn nhỏ bị đánh đã ổn, mang con ra chỗ khác để giúp con bình tĩnh lại và trò chuyện, giúp con điều tiết cảm xúc. Tránh phạt, to tiếng, hay bỏ rơi con. Vì khi đó cảm xúc tiêu cực của con sẽ càng dồn nén nhiều hơn.

– Khuyến khích con xin lỗi bạn, nhưng nếu con chưa sẵn sàng, đừng ép buộc con. Bố mẹ có thể thường xuyên demo bằng cách chủ động xin lỗi con bất cứ khi nào bố mẹ làm sai. Kể cả khi bố mẹ to tiếng quát nạt con và nhận ra rằng không đúng, hãy xin lỗi con. Con sẽ tự nhiên học được rằng, mình nên xin lỗi khi làm sai.

– Khi con lớn hơn một chút, hãy giúp con giao tiếp và hiểu đúng về cảm xúc mà con đang trải qua. Bằng cách mớm các câu hỏi Yes/No, để con có thể trả lời và giao tiếp được với bố mẹ. “Có phải con đánh bạn vì bạn … không?”. “Có phải con đánh mẹ vì con muốn mẹ tập trung nghe lời con nói không?”. “Có phải con đánh bố vì bố mải xem điện thoại không trả lời con không?”..

– Công nhận cảm xúc của con và hướng dẫn con cách làm đúng: “Mẹ biết là con đang sợ. Con được quyền sợ. Nhưng con không được đánh mẹ”. Hoặc: “Mẹ hiểu là con đang tức giận. Con có thể đánh vào cái gối này khi giận, chứ không làm người khác đau nhé”.

– Bố mẹ tự đặt ra giới hạn nào là được phép, và cho con được “xả” trong giới hạn đó. Ví dụ: con sẽ được đánh vào gối, vào chăn. Con có thể được đi vào phòng và hét lên. Hãy cùng con lựa chọn và quyết định cách xả cơn giận.

– Không gắn mác (label) con là hư, là xấu,… Chỉ cần nói cho con biết về cảm xúc của người đối diện khi con có hành vi như vậy.

🔹 Đổi chiến lược trong giai đoạn này:

  • phớt lờ hành vi đó của con, không nhìn vào mắt con và không màng việc làm đó của con, đồng thời phân tâm con qua 1 việc khác
  • Và đồng thời, mỗi ngày mẹ dành ra thêm 15-20’ riêng với con, chỉ 2 mẹ con với nhau, không bị phân tâm bởi tivi điện thoại. Bạn có thể để con chủ động chơi bất cứ gì con muốn, đùa nghịch với con, ôm ấp thủ thủ tình cảm với con —> thoả mãn nhu cầu cần được kết nối và chú ý của con từ gốc, bằng cách này con sẽ giảm dần những hành vi kia. Thay vì tìm cách xử lý đằng ngọn 🙂

– – – – –
Tu-Anh Nguyen
HeartWise® Parent Coach
Certified Positive Discipline Parent Educator
www.happyparenting.vn

Trả lời

Bài viết cùng chuyên mục