Mua sách "LÀM MẸ RẤT VUI" ngay!
0-1 tuổi Baby 1-3 tuổi Toddler Dạy con Tích cực

Vì sao càng gần 1 tuổi, con càng bấu víu đu bám không rời?

Mình thường nhận được những câu hỏi và thắc mắc như sau: “Em sắp sinh, chị hướng dẫn em cách dạy con tự tập từ sớm nhé”. Hoặc: “Hồi vài tháng con em chơi tự lập rất tốt, giờ gần 1 tuổi rồi tự nhiên dở chứng đu bám mẹ không rời, không chịu ngồi chơi một mình ngoan nữa.”

Phụ huynh hiện đại có tư tưởng cấp tiến và có nhu cầu là làm sao có thể dạy con tự lập từ sớm, làm sao để con không đu bám, bấu víu hay đòi bế cả ngày.

Một trong những vấn đề thường làm bố mẹ băn khoăn và không biết xử lý như thế nào cho phù hợp khi con gần chạm mốc 1 tuổi, đó là con bỗng dưng trở nên vô cùng bám mẹ, hoặc người chăm sóc gần gũi con nhất.

Bố mẹ có thể đã thử đủ mọi cách: từ ngon ngọt giải thích, đến phạt con khi ăn vạ, thậm chí nhiều khi phải trốn con thì mới ra khỏi nhà được. “Sao con mình bỗng nhiên lại hư vậy?” – Đây là lời than thở thường gặp từ nhiều phụ huynh.

Hãy cùng tìm hiểu về sự phát triển tâm lý gắn bó ở trẻ nhỏ, cũng như cách con trẻ thiết lập niềm tin vào môi trường cũng như mọi người xung quanh như thế nào trước đã, bố mẹ nhé.

1. Khi vừa chào đời, con cần nhất là cảm giác An tâm và An toàn

9 tháng 10 ngày ở trong bụng mẹ, con đã quá quen thuộc với một môi trường ấm cúng nhỏ xinh, tiếng nói của bố mẹ lúc nào cũng ở gần sát bên tai ngon, mẹ đi đến đâu con cũng được di chuyển theo cùng. Ngay từ khi vừa chào đời, điều con cần nhất chính là cảm giác an tâm và an toàn.

Một em bé sơ sinh phụ thuộc hoàn toàn vào sự hỗ trợ của bố mẹ để điều chỉnh cảm xúc, để bình tĩnh lại mỗi khi quấy khóc vì khó chịu, đói bụng hay gắt ngủ. Bố mẹ cần học cách đọc các tín hiệu và thông điệp của con, để hỗ trợ con kịp thời. Dần dà, khi con cảm thấy yên tâm và có niềm tin vững chắc vì biết bố mẹ luôn hiểu đúng nhu cầu, con sẽ hình thành được sự tự tin và tính khí ôn hòa. 

Nhà tâm lý học nổi tiếng Erikson, một chuyên gia về Tâm lý phát triển, đã chỉ ra rằng khi một đứa trẻ sơ sinh nhận được sự quan tâm và chăm sóc trìu mến, tình thương yêu, sự cảm thông và sự thấu hiểu nhạy cảm của ông bà, bố mẹ, thì sức khỏe tinh thần và tâm lý của đứa trẻ sẽ trở nên vô cùng tích cực trong năm đầu đời. 

Khi con có niềm tin vào sự an toàn của môi trường xung quanh cũng như thiết lập được cảm giác an tâm với người thân, con sẽ thoải mái và tự tin khám phá khi đến tuổi học hỏi.

Ngược lại, nếu không tạo dựng được niềm tin và sự gắn kết với người thân, con sẽ luôn cảm thấy lo lắng, sợ hãi và bất an với môi trường bên ngoài. Từ đó, con sẽ không thể tiếp nhận được tình yêu thương, sự nồng nhiệt từ người khác, và con sẽ dần thu mình, trở nên khép kín với mọi người và mọi sự việc.

2. Tâm lý gắn bó của con được hình thành và phát triển như thế nào?

Theo học thuyết về sự phát triển Tâm lý Gắn bó của nhà tâm lý học John Bowlby, trẻ sẽ trải qua 4 giai đoạn để hình thành và phát triển sự gắn bó là:

– Giai đoạn 1 – Tiền gắn bó (khi chào đời – 6 tuần tuổi): Ở giai đoạn này, con có những cử chỉ theo bản năng là nắm ngón tay, cười, khóc và nhìn vào mắt của người đối diện để thiết lập kết nối với bất kỳ ai ở bên cạnh và dỗ dành khi con quấy khóc. Con chưa gắn bó thật sự với một người cụ thể nào. Con sẽ chấp nhận bất kỳ ai có thể chăm sóc được cho con.

– Giai đoạn 2 – Bắt đầu thiết lập gắn bó (từ 6 tuần tuổi đến 6-8 tháng): Trong giai đoạn này, con bắt đầu có những phản ứng đối với người thân và người lạ. Ví dụ, một em bé 4 tháng tuổi có thể sẽ bật cười hoặc ê a khi mẹ trò chuyện cùng con, nhanh chóng nín khóc khi được bố hoặc bà bế lên. Vài tháng tuổi, con dần học được cách “giao tiếp” với người thân bằng các phản ứng của chính mình, và thiết lập sự tin tưởng từ đó. Tuy nhiên, ở độ tuổi này con vẫn chưa có phản ứng mạnh với người lạ, hoặc khi rời xa mẹ hoặc bà.

– Giai đoạn 3 – Hình thành sự gắn bó mật thiết(từ 6-8 tháng đến 18-24 tháng): Giờ đây, con đã có một sự gắn bó rất rõ ràng với người dành thời gian chăm sóc con nhiều nhất. Đây cũng là giai đoạn con thể hiện Khủng hoảng Xa cách (Seperation Anxiety). Tuy nhiên mức độ quấy khóc và đu bám còn tùy thuộc vào tính khí của từng em bé, cũng như sự gắn bó của con chỉ tập trung vào một hay trải đều ra với nhiều thành viên trong gia đình. Con sẽ xem người gắn bó nhất với mình là “chốn bình yên” – nghĩa là với sự có mặt của người đó, con sẽ tự tin khám phá và vui chơi trong xung quanh thoải mái hơn

– Giai đoạn 4 – Thiết lập mối quan hệ hai chiều (từ 18-24 tháng trở đi): Từ 2 tuổi trở đi, cùng với sự phát triển vượt bậc ở khả năng ngôn ngữ, giao tiếp và nhận thức, con hình thành được sự hiểu biết nhất định về việc bố mẹ cần phải rời đi vì có lí do cụ thể, và sẽ quay về với con trong khoảng thời gian nào. Khi con hiểu được những điều này, sự quấy khóc và nhõng nhẽo vì Khủng hoảng Xa cách cũng giảm đi đáng kể. Thâm chí, con còn có khả năng “thương thảo” với bố mẹ như: “Bố ơi, đọc cho con 2 quyển sách trước khi bố đi nhé!” hoặc: “Mẹ đi ăn với cô nào vậy mẹ? Xong mẹ về cho con đi ngủ nha.”

3. Khi vào giai đoạn Khủng hoảng xa cách, hãy luôn thành thật với con

Khủng hoảng Xa cách (Separation Anxiety) thật ra là một trong những bước phát triển quan trọng của não bộ về khả năng nhận thức của trẻ nhỏ. Khi nhỏ hơn, con thường chỉ để tâm chú ý đến những gì hiện diện trước mắt con. Từ 6-8 tháng tuổi trở đi, con học đượcvà dần hiểu ra rằng đồ vật, người thân vẫn tồn tại ngay cả khi những vật hay người ấy không xuất hiện trước mắt con.

Và con cũng dần hiểu được rằng khi mẹ rời đi, là mẹ không ở bên cạnh chơi cùng con trong một khoảng thời gian nhất định, và con không muốn điều đó xảy ra, nên con thường có những biểu hiện ăn vạ, khóc lóc để níu giữ mẹ ở bên cạnh dỗ dành.

Khi hiểu được rằng giai đoạn Khủng hoảng xa cách có liên quan mật thiết đến sự phát triển nhận thức của con, bố mẹ sẽ dễ dàng cảm thông cho con hơn. 

Khủng khoảng xa cách là điều chắc chắn sẽ xảy ra với tất cả các em bé, tuy nhiên sẽ có mức độ nặng nhẹ và thời gian dài ngắn khác nhau, tùy thuộc vào tính khí cũng như cách xử lý tình huống của người lớn trong gia đình.

Khi con vào giai đoạn khủng hoảng xa cách, bố mẹ hãy:

– Luôn báo cho con biết trước về sự việc sẽ xảy ra, cũng như kế hoạch của bố mẹ nếu có thay đổikhác biệt so với lịch trình hàng ngày. Con càng có tính khí nhạy cảm, con cần được báo trước để chuẩn bị tinh thần.

– Luôn nói thật với con. Niềm tin của con vào lời nói của bố mẹ bắt đầu ngay từ lúc này. Khi bố mẹ luôn nói thật, về sau việc thuyết phục con cũng trở nên dễ dàng và đơn giản hơn.

– Khi có việc cần phải đi ra ngoài, hãy cho con biết khi nào bố mẹ quay về, tạm biệt con rõ ràng và dứt khoát để tránh tình trạng đeo bám và khóc lóc kéo dài.

Parent Coach Tú Anh Nguyễn

1 bình luận

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Bài viết cùng chuyên mục